Tag Archives: κοινωνικά ρεύματα

Μέρος  8

Ο γλαφυρότατος Αμερικάνος ηθογραφικός διηγηματογράφος Χένρυ Τζέϊμς  (Henry James) στο μυθιστόρημά του «Οι Βοστωνέζοι» («The Bostonians», 1886), που αποτελεί το τελευταίο της πρώτης του περιόδου, (με έργα που αναφέρονται κυρίως σε ειδύλλια, μέσω των οποίων ασκεί κοινωνική κριτική) και πραγματεύεται την ιστορία ενός συντηρητικού Αμερικανού πολιτικού από το Μισσισιπή, σατιρίζει το φεμινιστικό κίνημα επιδεικνύων το «σεκταριστικό» και «σταυροφορικό» του ύφος. Η ηρωίς του μυθιστορήματος Olive προσπαθεί να σώσει την νεαρή Verena από τον … φορτικόν εξάδελφό της, και να την πείσει να αρνηθεί τον έρωτά του και τον γάμον μαζί του, προς χάριν του … γυναικείου κινήματος. Βλέπει στην αγνή Verena τον «θηλυκόν Μεσσία» του κινήματος, την γυναίκα η οποία και πρέπει να θυσιάσει την προσωπικήν ευτυχία της, αρνουμένη την μοίρα των κοινών θνητών γυναικών. [Ο Τζέϊμς (1843 –1916) ήταν ένας από τους σημαντικοτέρους Αμερικανούς συγγραφείς του 19^ου  αιώνος, από τους κυρίους εκπροσώπους του ρεαλισμού στη λογοτεχνία. Επειραματίσθη με το αφηγηματικόν ύφος του μυθιστορήματος και διεισέδυσε σε θέματα σχετιζόμενα με την συνείδηση και την  ατομικήν  αντίληψη. Οι χαρακτήρες των μυθιστορημάτων του εξωτερικεύονται και παραθέτουν την ιδικήν τους εκδοχή για την σειρά των πραγμάτων. Ήταν επίσης ένας από τους θεμελιωτές της λογοτεχνικής κριτικής και παρότρυνε τους υπολοίπους συγγραφείς, να παρουσιάζουν την περί κόσμου άποψή τους μέσα από τα έργα τους. Έζησε σαράντα χρόνια στην Αγγλία και τα μυθιστορήματά του αναφέρονται συχνά σε Αμερικανούς και στις σχέσεις τους με την Ευρώπη και τους Ευρωπαίους.- Το βιβλίον «The Bostonians» εκυκλοφόρησε σε ελληνική  μετάφραση από τον Μιχάλη Μακρόπουλο, ως «Οι Βοστονέζες» εκδόσεις Gutenberg, 2016.] Continue reading →

Μέρος  6

Ιδιαίτερες δεξιότητες, τάλαντα, ιδιότητες ή και χαρίσματα των δύο φύλων που φαίνονται πως έχουν κοινά, είτε και ουδέτερα-άφυλα χαρακτηριστικά, συχνότατα εκδηλώνονται  διαφορετικώς στο κάθε φύλο. Είναι συνεπώς θεμελιώδες σφάλμα να υποβάλλουμε σε «λογιστική» σύγκριση έναν άνδρα και μία γυναίκα, ανιχνεύοντες ανοήτως  την ανωτερότητα ή κατωτερότητα του ενός προς τον άλλον.  Εξ αντικειμένου ουδεμία υφίσταται ανισωτική σχέση μεταξύ διαφορετικών όντων. Άρα οι όποιες συγκριτικές μετρήσεις υπεροχής ή υποτελείας των συστατικών χαρακτηριστικών μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι «φύσει άτοπες».  Η ανωτερότης ή κατωτερότης μιας συγκεκριμένης γυναικός απορρέει (όπως προανεφέρθη) από τον βαθμόν εγγύτητός της προς το «απόλυτον ανθρώπινο θήλυ». Continue reading →

Μέρος  5

Ο φεμινισμός είναι ένα πολιτικό και κοινωνικό κίνημα το οποίον αρχίζει περί  τα μέσα του 19^ου  αιώνος και συνεχίζεται μέχρις τις ημέρες μας. Επίσης ο φεμινισμός είναι ένα ευρύ, σύνθετο και πλούσιο πεδίο θεωρητικής μελέτης και κοινωνικής ερεύνης. Οι δυο αυτές διαστάσεις του φεμινισμού – η «κινηματική» και η επιστημονική – αναπτύσσονται παραλλήλως και ανατροφοδοτούνται. Continue reading →

«Η συνεχής επαγρύπνηση αποτελεί  το τίμημα της ελευθερίας !»

Thomas Jefferson

Μέρος  4

Όταν μετά την ήττα του Άξονος και την λήξη του Β΄ Μεγάλου Πολέμου ο κορμός των στοχαστών της Σχολής της Φρανκφούρτης επέστρεψε στην Γερμανία, ο Χέρμπερτ Μαρκούζε (Herbert Marcuse) παρέμεινε στις ΗΠΑ  και εξεκίνησε να μεταφράζει και να μεταγράφει τα περίπλοκα και δύσληπτα ακαδημαϊκά συγγράμματα των άλλων μελών της Σχολής, με απλούς όρους, «ευπέπτους» και κατανοητούς από τους απλοϊκούς και εν πολλοίς αμορφώτους Αμερικανούς. Στην Γερμανία όπου το Ινστιτούτο επανιδρύθη με έδρα την Φρανκφούρτη και την βοήθεια των αμερικανικών αρχών κατοχής, συντόμως  ο «ειρηνικός και ήπιος» Πολιτιστικός Μαρξισμός  κατέστη  η ανεπίσημος, αλλά διαχύτως γενικευμένη ιδεολογία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Continue reading →

Μέρος 2

Η «Σχολή της Κριτικής Θεωρίας», όπως συνηθίζεται να ονομάζεται η «Σχολή της Φρανκφούρτης», θεωρείται από πολλούς «ο διάδοχος μιας εγελιανής Αριστεράς και ενός κριτικού μαρξισμού αντίθετου στη σοβιετική ορθοδοξία, σε μια εποχή που σημαδεύεται από την άνοδο του ναζισμού, του σταλινισμού και της καπιταλιστικής τεχνοκρατίας, θέλει να δώσει έμφαση σε μια μέθοδο με την oποία η «αρνητική διαλεκτική» αποδείχνει τη μηδαμινότητα των ψευδών θετικοτήτων, που γεννά ταυτόχρονα η βασιλεία του Λόγου και η «έκλειψή» του.» (όρα François Châtelet, Evelyne Pisier-Kouchner : «Οι πολιτικές αντιλήψεις του εικοστού αιώνα – Ιστορία της Πολιτικής σκέψης», εκδόσεις Ράππα, Αθήνα 1982, σελίς 657).  Σε μιαν ιστορική  περίοδο η οποία σημαδεύεται από την μετεωρική άνοδο των εθνικισμών, του φασισμού και του εθνικοσοσιαλισμού, από την επικράτηση του σταλινικού δόγματος αλλά και την εδραίωση της καπιταλιστικής τεχνοκρατίας και ορθολογικότητος, η Σχολή της Φρανκφούρτης συνέβαλε τόσον στην κριτική του ορθοδόξου «δογματικού», «Ανατολικού» μαρξισμού, όσον και στην ανάλυση πλευρών του συγχρόνου καπιταλισμού αναδεικνύουσα τον ρόλο της «κυρίαρχης ιδεολογίας» στην ενσωμάτωση των λαϊκών στρωμάτων και στην συνακόλουθο «αποεπαναστατικοποίησή» τους, την εξάλειψη της επαναστατικότητός τους. Continue reading →

Μέρος 1

«Μέχρι τώρα τα έθνη, αφανίζοντο  από την κατάκτηση, δηλαδή από την εισβολή. Όμως εδώ προκύπτει ένα σημαντικό ερώτημα: Μπορεί ένα έθνος να μην πεθάνει στο δικό του έδαφος, χωρίς νέα εγκατάσταση ή εισβολή ανθρώπων, επιτρέποντας στις μύγες της αποσυνθέσεως να διαφθείρουν τον ίδιον τον πυρήνα αυτών των βασικών, πρωτοτύπων και συστατικών αρχών που το καθιστούν αυτό το οποίο είναι;»

Κόμης Ζοζέφ ντε Μαιστρ

Continue reading →